استان فارس در يك نگاه
1- موقعيت جغرافيايي و مشخصات عمومي :
استان فارس به مركزيت شهر شيراز با وسعتي حدود 124 هزار كيلومتر مربع . 1/8 درصد كل مساحت كشور را به خود اختصاص داده است . اين استان از شمال به استانهاي اصفهان و يزد . از جنوب به استان هرمزگان . از غرب به استانهاي بوشهر و كهگيلويه و بويراحمد و از شرق به استان كرمان محدود مي شود .

تقسيمات كشوري استان فارس در سال 1381 :

تعدادشهرستان:24

تعداد بخش:67

تعداددهستان:188

تعدادشهر:63

 4016 روستا

 50هزار خانوار روستايي و 28 هزار خانوار عشايري

2- گذشته تاريخي و جاذبه هاي فارس :

خطه فارس از ديرباز محل اسكان قوم پارس و يكي از مهدهاي تمدن و شكوفايي فرهنگ و علم ايران زمين بوده است . دروازه صدور و نفوذ فرهنگي و تمدن ايراني چه در پيش از اسلام و چه پس از اسلام سرزمين و يا به عبارت ديگر اقليم فارس بوده است . در اين خطه ستاره گان درخشان علم و ادب و فلسفه بسياري برخاسته اند كه هريك به نوبه خويش در اعتلاي تمدن و آوازه ايران اسلامي نقش بسزايي داشته اند . همچنين فارس به دليل موقعيت استراتژيك خود در ارتباط با درياي عمان و خليج فارس جولانگاه كليه اقوام تمدنهاي جهان در تاريخ طولاني خود بوده است . درجاي جاي اين استان آثار و نشانه هاي فرهنگي و تاريخي قوم ايراني وجود داشته و به حق مي توان اين استان را موزه يكپارچه گذشته پر افتخار ايران دانست .پايتختي پادشاهان هخامنشي ، ساساني ، صفاريان ، آل بويه ، آل مظفر و خاندان زند به همراه مركزيت حكومت و كنترل بخش جنوبي ايران زمين فارس را جزو پهنه هاي استثنايي و مهم كشور قرار داده است . نماد حضور تمدن ايران زمين در اين خطه آثار باستاني و تمدن بشري همچون : تخت جمشيد ، پاسارگاد ، نقش رستم ، غارشاپور ، شهر بيشابور ، شهر گور ، بازار قيصريه ، بازار وكيل ، ارك كريم خاني و … مي باشند . تعهد عملي ساكنان اين خطه به علوم و فنون مختلف همچون شعر ، فلسفه ، اخلاق ، علوم اسلامي ، خوش نويسي ، و … سبب شده است تا از اين استان به عنوان مهد علم و دانش ياد شود .

 امامزادگان بزرگواري همچون : حضرت سيد احمد بن موسي الرضا (ع) ، حضرت سيد علاء الدين حسين (ع) ، حضرت سيد ميرمحمد بن موسي (ع) ، حضرت علي ابن حمزه (ع) و شمار ديگري از نوادگان خاندان امامت و رسالت در اين استان مدفون بوده و فيوضات معنوي و الهي آنان سبب رشد و اعتلاي شخصيتهاي برجسته اي همچون : سعدي ، حافظ ، قاآني ، مهدي سهيلي (قرن حاضر) و مكتب فلسفه شيراز و ستاره درخشان آن صدرالمتآلهين (ملاصدرا) ، شيخ روزبهان و آيت ا… شيرازي (رهبر نهضت تنباكو) و … شده است .

3- آب و هوا و اقليم :
تنوع اقليم و منابع خدا داد فارس به حدي گسترده است كه به حق آن را ايران كوچك خوانده اند . در اين استان انواع محصولات سالانه و دائمي كشور كشت مي شود . فارس بيش از 13 سال است كه مقام نخست را در توليد و فروش گندم مازاد به دولت در اختيار دارد . ذرت دانه اي و علوفه اي ، گياهان علوفه اي ، مركبات ، خرما ، زعفران ، انجير ، انواع انگور و سيب ، توليد انواع محصولات دامي و لبني همچون گوشت قرمز ، شير و فرآورده هاي آن ، چرم ، صنايع غذايي و … از ديگر محصولات و توليدات استان مي باشند كه به دليل گوناگوني آب و هوا و درجه حرارت در اين استان توليد مي شوند .
مهمترين رودخانه استان رود كر است كه از ارتفاعات شمال غربي اقليد سرچشمه مي گيرد و پس از پيوستن به رودخانه سيوند در انتهاي دشت كربال به درياچه بختگان مي ريزد . در حال حاضر بر روي رودخانه كر سد درودزن وجود داشته است و برروي رودخانه سيوند نيز سدي به همين نام در حال احداث است . از ديگر رودهاي مهم استان رود مند است كه از كوههاي شرق دشت ارژن سرچشمه گرفته و پس از طي پهنه استان به خليج فارس مي ريزد . بر روي اين رودخانه نيز سدهاي سلمان فارسي و سد تنگاب در دست احداث است . درياچه هاي بختگان ، طشك ، مهارلو ، كافتر ، پريشان ، دشت ارژن ، هفت برم و درياچه سد درود زن پهنه هاي آبي مهم استان هستند . از ميان اين درياچه ها بختگان با وسعت 737 كيلومتر مربع و درياچه مهارلو با 350 كيلومتر مربع بيشترين وسعت را داشته و درياچه پريشان (فامور) نيز تنها درياچه آب شيرين كشور است . فزون براين درياچه هاي بختگان ، دشت ارژن و پريشان از نظر بين المللي نيز داراي اهميت بوده و محل اقامت پرندگان مهاجر متنوع و تحت حفاظت ملي و بين المللي مي باشند .
اقليم فارس را مي توان به ظور كلي به 3 دسته مناطق سردسير ، مناطق معتدل و مناطق گرمسير تقسيم كرد . حداقل درجه حرارت در دي ماه(سردترين ماه سال ) بين 7-2 درجه زير صفر و حداكثر آن نيز در گرمترين ماه سال (مرداد ماه ) بين 40-35 درجه مي باشد . از نظر ميزان بارندگي نيز استان فارس به 3 منطقه مشخص شرقي (كمترين ميزان با 250-140 ميليمتر ) ، مركزي و غربي (بيشترين ميزان بارندگي با 800-400 ميلي متر ) در سال تقسيم مي شود .
4- جمعيت و نيروي انساني :
جمعيت استان فارس در طي دهه 75-1365 با نرخ رشد 8/1 درصد افزايش يافته و از 3193769 نفر در سال 1365 ، به 3817036 نفر در سال 1375 رسيده است كه 4/6 درصد از جمعيت كشور در سال ياد شده است . برطبق اطلاعات برآوردي مندرج در جدول زير ، در سال 1378 ، جمعيت اين استان برابر 4039159 نفر بوده كه در 806219 خانوار شكل گرفته و متوسط بعد خانوار شهرستان برابر 1/5 نفر
مي باشد . در اين سال تعداد جمعيت شهرنشين برابر 2290203 نفر و نرخ شهرنشيني (سهم جمعيت شهري استان ) برابر 7/56 درصد است .
درسال 1378 ، تعداد 1137023 نفر از جمعيت استان را جمعيت فعال اقتصادي تشكيل مي دادند . ازاين تعداد 638777 نفر در مناطق شهري و 498246 نفر در مناطق روستايي ساكن بوده اند . در اين سال تعداد جمعيت شاغل و بيكار به ترتيب برابر997169 نفر و 141366 نفر بود . براين اساس در سال 1378 ، نرخ بيكاري استان 3/12 درصد ، و درمناطق شهري و روستايي به ترتيب برابر 9/13 درصد و 2/10 درصد بوده است .
6- آموزش عالي :
درسال 1378 ، تعداد 70119 دانشجو در دانشگاههاي شيراز ، علوم پزشكي شيراز ، علوم پزشكي فسا ، علوم پزشكي جهرم ، علوم پزشكي داراب ، علوم پزشكي لار ، آزاد اسلامي و پيام نور مشغول به تحصيل بوده اند . نسبت دانشجو به ازاء هر نفر 10000 نفر جمعيت در اين استان برابر 1738 نفر و نسبت دانشجو به اعضاء هيئت علمي 9/24 نفر بوده است .
7- تربيت بدني :
درسال 1378 ، تعداد 59 استاديوم ورزشي ، 108 سالن ورزشي و زورخانه ، 184 باب ساير تآسيسات ورزشي در استان فارس وجود داشت كه محل فعاليت 336 گروه ورزشي و برگزاري تمرينات و مسابقات براي 123556 نفر ورزشكار مرد و 46069 نفر ورزشكار زن بوده اند . اين استان در زمينه ورزش بانوان فعاليت چشمگيري داشته و مقامهاي مختلفي را در ورزشهاي گوناگون دركشور به دست آورده است . همچنين در ورزش مردان در رشته هاي فوتبال ، بسكتبال ، وزنه برداري ، كشتي و دوچرخه سواري ورزش فارس فعاليت چشمگيري داشته است .
8- كتاب و كتابخانه :
درسال 1378 ، در استان فارس جمعا “ 146 باب كتابخانه عمومي با 1450388 جلد كتاب و بيش از 155 هزار نفر عضو تحت پوشش اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي ، كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان ، دانشگاه شيراز ،‌دانشگاه علوم پزشكي و آموزž8; و پرورش استان فعاليت داشتند . علاوه بر اين ، تعداد 234 باب كتابخانه روستايي نيز با 262122 جلد كتاب و 61331 نفر عضو توسط سازمان جهاد سازندگي استان فعال بوده اند .
9- ويژگيهاي مهم استان در بخشهاي فعاليت :
با توجه به قابليتهاي متنوع و زياد استان در زمينه هاي كشاورزي ، خدمات برتر علمي – فرهنگي ، وجود زمينه هاي فعاليت در صنايع شيميايي ، الكترونيك ، صنايع دستي و صدور كالاها و مواد غذايي و … نقش حساس و بسزايي اين استان مي تواند در تقسيم كارملي و آزمايش كشور داشته باشد . از ويژگيهاي مناسب فارس وجود ضريب بالاي سياسي امنيتي آن است كه تضمين مطمئني براي هرگونه سرمايه گذاري بلند مدت وميان مدت عمومي و خصوصي مي باشد . همچنين وجود نيروهاي ماهر و تحصيل كرده در تمام زمينه ها ، آب و هواي مناسب و فرهنگ اجتماعي بالاي ساكنين استان بستر مناسب و موفقيت آميز هرگونه اقدام عملي را فراهم مي آورد .
10- اقدامات عمده انجام شده در 20 سال گذشته :
گازرساني به شهرهاي آباده ، اقليد ، ارسنجان ، سپيدان ، فسا ، فيروزآباد ، قائميه ، كازرون ، مرودشت ، ميمند ، احداث كارخانه هاي سيمان آباده ، استهبان ، و ني ريز ، احداث بيمارستانهاي 96 و 128 تختخوابي شهرهاي ني ريز ، لامرد ، اشكنان‌ ، كازرون ، فيروزآباد ، سپيدان ، لار و … و الحاقي
بيمارستان هاي نمازي و شهيد فقيهي شيراز ، احداث سيلوهاي 120 هزارتني شيراز و 30 هزار تني آباده ، آغاز عمليات اجرايي سدهاي مخزني سلمان فارسي ، سيوند ، ايزدخواست و تنگاب ، احداث بندهاي خاكي گيخ و چروم ، تكميل و بهره برداري از شبكه آبياري سد درودزن ، احداث نيروگاههاي سيكل تركيبي كازرون و نيروگاه بزرگ شيراز ، احداث فرودگاههاي بين المللي لار و لامرد و احداث سالن حجاج و ترمينال پروازهاي داخلي فرودگاه شهيد دستغيب شيراز ، تكميل و راه اندازي مجتمع پتروشيمي شيراز ، احداث پالايشگاه گاز آغار و دالان ، چهار باند كردن بيش از 90 درصد راه شيراز – اصفهان ، احداث ساختمان دانشكده هاي پزشكي فسا ، جهرم ، داراب ، داندانپزشكي شيراز و پرستاري شيراز ، احداث مجموعه جديد دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه شيراز ، احداث خوابگاههاي دانشجويي در دانشگاههاي شيراز و علوم پزشكي ، راه اندازي دانشگاه پيام نور در شهرهاي نورآباد ، لامرد ، كازرون ، داراب ، استهبان ، بوانات و … ، احداث مراكز مخابراتي شهرستانهاي ممسني ني ريز ، ارسنجان و … افزايش پوشش تلفني مناطق روستايي استان ، راه اندازي تلفن همراه در شهرهاي شيراز ، آباده ، استهبان ، اقليد ، جهرم ، فسا ، كازرون ، لامرد ، لارو ني ريز ، احداث كشتارگاه صنعتي اقليد ، احداث تالار فرهنگي – هنري حافظ در شيراز ، احداث استخر سرپوشيده انقلاب در شيراز ، احداث زيرگذر خيابان زند شيراز و روگذر شيراز – زرقان .
11- اقدامات عمده جاري در دست اجراء :
احداث وتجهيز فرودگاههاي شمال فارس ، جهرم ، داراب و فسا ، احداث سدهاي ميرزاي شيرازي ، سيوند ، سلمان فارسي ، و ايزدخواست ، گازرساني به شهرهاي جهرم ، فسا و داراب ، تكميل و تجهيز بيمارستانهاي فسا ، داراب ، اقليد ، سپيدان و مرودشت ، احداث شبكه فاضلاب و تصفيه خانه در شهرهاي مرودشت ، جهرم ، استهبان ، شيراز ، سپيدان ، نورآباد و اقليد ، تكميل و تحهيز ساختمان اداري دانشگاههاي شيراز ، علوم پزشكي (شيراز ، جهرم و فسا ) احداث ميدان بزرگ تره بار شيراز ، احداث كتابخانه شيراز ، احداث پايانه هاي مسافربري در شهرهاي فسا ، استهبان و ني ريز ، احداث پالايشگاه گاز آغار و دالان ، اجرا خط دوم انتقال برق 66 كيلو ولت فيروزآباد ، آبرساني به شهرهاي لار و حاجي آباد ، برقي كردن چاههاي كشاورزي ، احداث كارخانه هاي سيمان فيروزآباد و داراب ، تجهيز و آماده سازي اماكن تاريخي و طبيعي به منظور جذب و نگهداشت گردشگر در استان با توجه به جاذبه هاي فوق ، اجراو نظارت 2293 پروژه استاني و 366 پروژه ملي در سال 1378 ، اجراي 1486 پروژه عمراني .

12- پروژه هاي پيشنهادي توسعه بلند مدت استان :

اجراي سلسله نظام سكونتگاهي استان و تقويت و تجهيز 6 شهر مياني و مراكز مجموعه روستايي پيشنهادي آن به منظور هدايت صحيح تر اعتبارات و پروژه هاي عمراني و گام برداشتن در راستاي تحقق هرچه بيشتر عدالت اجتماعي ، تقويت و حمايت از راه اندازي و سرمايه گذاري در منطقه ويژه اقتصادي شيراز ، احداث راه آهن شيراز – اصفهان – بوشهر ، اتصال استان به آبهاي خليج فارس ، آغاز عمليات اجرايي و احداث سد ماربر ، احداث سد سيوند ، احداث سد ميرزاي شيرازي ، احداث خط لوله آبرساني شهرهاي لار ، گراش و اوز از سد سلمان فارسي ، احداث استاديوم بزرگ ورزشي شيراز ، اجراي طرح توسعه پتروشيمي شيراز ، تكميل كارخانه سيمان داراب ، احداث كارخانه سيمان فارس نو در فيروزآباد ، احداث سيلوي 100 هزار تني داراب ، مطالعه و اجراي طرح جامع گردشگري استان فارس به منظور احياء ارزشها و امكانات جهانگردي و ايرانگردي استان در زمينه هاي مختلف تاريخي ، فرهنگي و هنري و تجهيز  جاذبه هاي طبيعي استان در راستاي تقويت اكوتوريسم ، تجهيز درياچه پريشان در زمينه گردشگري و حفظ ويژگيهاي زيست محيطي آن ، ساماندهي دروازه ملل تا دروازه قرآن ، اجراي طرح جامع حافظيه ، سعديه ، مجموعه زنديه و مدرسه خان كه مطالعات آنها انجام شده است ، ساماندهي سريعتر عشاير مايل به اسكان و كوچ در چارچوب اهداف توسعه فراگير اين قشر از جامعه استان ، تكميل فرودگاه داراب ، احداث استخرهاي سرپوشيده در شهرهاي جهرم ، كازرون ، آباده ، و اقليد .